• 2010-10-12

    مىرقاسىم ئوسمانوۋ ۋاپات بولدى(ئۇيغۇرچە تەرجىمىسى) - [تاتار خەۋەرلىرى]

    版权声明:转载时请以超链接形式标明文章原始出处和作者信息及本声明
    http://www.blogbus.com/tatar-logs/78167802.html

    مىرقاسىم ئوسمانوۋ ۋاپات بولدى(ئۇيغۇرچە تەرجىمىسى)

     

     

    مىرقاسىم غابدېلەخەت ئوغلى ئوسمانوۋ - تونۇلغان داڭلىق يازغۇچى، ئەدەبىياتشۇناس ھەم تارىخچى، ئالىم. 1934- يىلى 31- مايدا جۇڭگونىڭ شىنجاڭ  ئىلى (غولجا) شەھىرىدە خىزمەتكار ئائىلىسىدە دۇنياغا كەلگەن. ئاتا-بوۋىلىرى تاتارىستان قازاندىن. مىرقاسىم باشتا غۇلجا شەھىرىنىڭ تاتار مەدەنىي-ئاقارتىش ئۇيۇشمىسى قارمىقىدىكى سەككىز يىللىق تاتار مەكتىۋىدە تۆتىنچى يىللىققىچە باشلانغۇچ بىلىمى ئالغان. ئاندىن كېيىن رۇس مەكتىۋىدە ئوقىغان. 1955- يىلى ئوسمانوۋلار ئائىلىسى سوۋېت ئىتتىپاقىغا كۆچكەن.  باشتا قازاقستاننىڭ تالدى قورغان ئۆلكىسىدىكى "سارې ئۆزەك" يېزىسىدا تۇرغان. كېيىنرەك شۇ ئۆلكىگە قاراشلىق "قىروۋو" دېگەن جايغا كۆچۈپ ياشايدۇ. 

    1958-1963 -يىللاردا م. ئوسمانوۋ قازان دۆلەت ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ دەسلەپتە تاتار فىلولوگىيىسى بۆلىكىدە، ئاندىن ئۈچىنچى كۇرستىن باشلاپ تارىخ بۆلىكىدە ئۇقۇيدۇ. ھەم شۇ ۋاقىتتىن باشلاپلا، سوۋىت ئىتتىپاقى تارىخى بۆلۈمىدە ئىشلەپ قالىدۇ. باشتا ئاددى ئوقۇتقۇچى بولۇپ ئىشلىسە، 1983 -يىلى  فاكولتېت مۇدىرى، 1985 يىلى - ئۇنىۋېرسىتېتنىڭ ئىلمىي پرورېكتورى( مۇدىرى)، تارىخ پەنلىرى دوكتورى دېگەن ئىلمىي دەرىجىگە لايىق بولىدۇ (1979).

    ئۇنىڭ بىرىنچى ئەدەبىي يازمىلىرى ئۆسمۈر چاغلىرىدىن باشلاپلا مەتبۇئاتتا كۆرۈنۈشكە باشلايدۇ. 1962 - يىلى م. ئوسمانوۋ تەرجىمىسىدە چىڭگىز ئايتماتوۋنىڭ «جەمىلە» پوۋېستى بېسىلىپ چىقىدۇ. يەنە شۇ يىللاردا، ئۆسمۈر چاغلىرىدىكى خاتىرىلىرىگە تايىنپ، تەڭرى تاغلىرىنىڭ ئۆزىگە خاس تەبىئىتى، جان-جانىۋارلىرى، ئوۋچىلىق خىزمىتى توغرىسىدا، بالىلار ئۈچۈن ماجرالىق ھېكايىلەر توپلىمىنى يازىدۇ («كىيىك سۇقماقلارېندا»(چىغىر يولدىكى كىيىك)، 1966).

    يەتمىشىنچى يىللاردىن باشلاپ يازغۇچى-ئالىم، ئوقۇغۇچى ياشلار ئارىسىدا تارىخ پەنلىرىنى كەڭرەك تارقىتىش، ئومۇملاشتۇرۇش مەقسىتى بىلەن پەن ئاساسىي مەقسەت قىلىنغان ژانىرلارغا ئىختىبار بېرىپ، «سېرلې بالبال»، «تاۇلار، ئۈزەننەر ئىلېنە سەياخەت» ناملىق كىتابلارنى باستۇردى. 1963 يىلدىن باشلاپ قەدىمقى قوليازمىلارنى يىغىش بويىچە، ئەلنىڭ تۈرلۈك جايلىرىغا قىدىرىپ تەكشۈرۈش گۇرۇپپىسى ئۇيۇشتۇرىدۇ، ھەم شۇ خىزمەتنى 1983 - يىلى «قاۇرېي قەلەم ئېزېننەن»(پەي قەلەم ئىزىدىن) دېگەن كىتابتا بېسىلىپ چىقىدۇ.

    ئوسمانوۋنېڭ ئىجات خىزمىتىنىڭ يەنە بىر  تارمىقى - تاتار ئەدەبىياتىنىڭ، ئومۇمەن، مەدەنىيىتى ھەم ئىجتىمائىي پىكىر ئۆسىشىنىڭ بۇرۇنقى تارىخىنى ئۆگىنىش. مىرقاسىم ئوسمانوۋ تاتار ئەدەبىياتى كلاسسىكلىرىنىڭ ئەسەرلىرىنى، بېسىشقا تەييارلاش خىزمىتىگە يېقىندىن قاتنىشىدۇ.  شائىر  ئاقمۇللا، تاتار شائىرى "قۇل غالى" ھەم غابدېلرەخىم ئۇتىز ئىمەنى، ئەل-بۇلغارى ئەسەرلىرىنى بېسىشتا باش مۇھەررىر بولىدۇ.

    تارىخ پېنىنى ئۆگىنىش، تەتقىق قىلىش ھەم ئوقۇتۇش ساھەسىدىكى خىزمەتلىرى ئۈچۈن، م. ئوسمانوۋقا 1984 - يىلى تاتارىستان جۇمھۇرىيىتىنىڭ مۇنەۋۋەر پەن تۆھپىكارى دېگەن شەرەپلىك نام بېرىلگەن ئىدى.

     مەرھۇم 2010-يىلى 11-ئۆكتەبىر تۇيۇقسىز يۈرەك كېسىلى قوزغۇلۇپ، شۇ يەر ۋاقتى  ئەتىگەن سائەت 3 دە بىزدىن  ۋاقىتسىز ئايرىلدى.

    مىرقاسىم ئوسمانوۋنىڭ تۇققانلىرىنىڭ، خىزمەتداشلىرىنىڭ چوڭقۇر قايغۇسىغا ئورتاقلىشىمىز.

    چېغاناق: «تاتار ۋىكىپېدىياسې»( تاتارىستان يازغۇچىلار بىرلەشمىسى).

    تاتار ئوغلى تەرجىمىسى

     

     

    مەرھۇمنىڭ ھايات ۋاقتىدىكى سۆرەتلىرى

     

    مەرھۇمنىڭ دەپنە مۇراسىمىدىن كۆرۈنۈش

     

     

    سۆرەتلەرنى قازاندىن رىفقەت ئەخەت تەمىنلىگەن

    分享到: