• 2010-08-28

    توز ھەم تەملەتكېچلەر

    版权声明:转载时请以超链接形式标明文章原始出处和作者信息及本声明
    http://www.blogbus.com/tatar-logs/73879707.html

    توز ھەم تەملەتكېچلەر

    (تۇزھەم تېتىتقۇلار)


    ئۈسېملېكلەر بۇېنچا بېلگېچ بۆېك كارلدان، تەم­لەت­كېچلەر نى ئۇل، دىپ سوراگاچ، ئانېڭ جاۋابې كېسكا بۇلگان: “دەۋالاۇچېنېڭ دوستلارې ھەم پېشېكچېنې داڭا كۈمۈچېلەر”. بۈگېن تەملەتكېچلەرسېز بېر گېنە خۇجابىكە دە رىزېك ئەزېرلەمىدېر.


    توزلې “دۆرېسلېك”

    گادەتتە بېز ئويلاپ تا تورمېيچا، توزنې بۆتېن رىزېككا سىبەبېز. توزسېز تورېپ بۇلامې؟ تۆچې رىزېك ئاشاۇنېڭ فايداسې بارمې؟

    توز — كېشې ئورگانىزمېن ناترىي ھەم خلور ئىوننارې بىلەن باېتا. ئە ئالاردان باشكا ئاشكازانې سوگې سوس­تاۋېنداگې توزلې كىسلوتا ياسالا ئالمېي. ئەلېگې سېئېكلېك كۈزەنەكلەردە دە بار. دېمەك، توز كۈزەنەكلەر ئېش­چەن­لېگې ئۆچېن دە مۆھىم. ئالايسا، نىگە سوڭ توزنېڭ زېيا­نې تۇرېندا سۆيلىلەر؟

    ئېش مېنە نىدە. كايبې­رەۈلەر توزنې كىرەگېننەن ئارتېك كۇللانا، ئالارنېڭ ئورگانىزمېندا توز كۈلەمې نورمادان ئارتېك. ئېلېگرەك كېشې كۆنېنە 10-15 گ توز كۇللانېرگا تىېش دىپ سانالا ئىدې. ياڭا تىكشېرېنۈلەر كۆر­سەتكەنچە، تەۈلېكلېك نورما 6 گ نان (بېر چەي كا­شېگې) ئارتماسكا تىېش. تىك چېنلېكتا كېشې بۇ نورمانې ئۆچ مەر­تەبە “ئارتتېرېپ ئۈتى”. بۇ نىگېزدە كازېلېك، سوۇس، چىپسې كېبېك سوستاۋېندا توز بۇلگان رىزېكلارنې كۈبرەك ئاشاۇ­گا بەيلې.

    تابىبلار توزنې مۆمكىن كادەر ئازراك كۇللانېرگا چاكېرا. ئارتېك توز بۆېرگە — ئورگانىزمنېڭ سۇ “ناسوس”ېنا زۇر زېيان سالا. چۆنكى ئۇل سۇنې ئورگانىزمدا تۆتېپ تورا باشلېي. شۇنېڭ ئاركاسېندا بۆېرگە ئىكې مەرتەبە كېزۇراك ئېشلەرگە تۇرې كىلە. ئە ئارتېك سېئېكلېك كان باسېمېن كۈتەرە، دېمەك، يۈرەك ئۆچېن دە بۇ فايداگا تۈگېل. ئاخېر چىكتە، توزنې كۈپ ئاشاۇ ئاتېروسكلېروز ئاۋېرۇېن كىتېرېپ چېگارا.

    شۇلاي دا، بېر تۆركېم گالىمنەر، توز جىتەرلېك بۇلماۇ دا زېياڭا، دىپ بېلدېرە. تۆچې رىزېك كېنا ئاشاپ تورساڭ، ئورگانىزمنان سېئېكلېك بىك تىز كۇېلاچاك. ئانېڭ بىلەن بېرگە مىكروېلېمېنت­لار دا چېگېپ كىتەچەك. ئە بۇ تىرې، بۆېر، يۈرەك ھەم كان تامېرلارېنا ناچار تەېسىر ئېتە.

    توزنې ئارتېك كۈپ كۇللانماس ئۆچېن مەگلۈم كاگېيدەلەرنې ئىستە توتارگا كېرەك. شۇلپاگا توزنې ئۇتتان ئالېرگا 20 مىنۇت كالا سىبېگېز. ياشېلچەلەرگە توزنې ئەزېر بۇلېرگا 5-7 مىنۇت كالا سالېرگا كېرەك. فاسول ، بورچاك توزلې سۇدا ئوزاك پېشە. ئالارگا دا بۇ تەملەتكېچنې ئۇتتان ئالېرگا 5 مىنۇت كالا سىبېگېز. كېزدېرېلگان بە­رەڭگېگە توزنې تابېڭا بىرېر ئالدېننان گېنا سىبەرگە كېرەك.

    كېسكاسې، توزنې كۇللانېرگا يارېي، تىك چامانې گېنا يۇگالتماسكا كېرەك.

     

    تەملەتكېچلەر دۆن ياسېندا

    ئەنىس ئاپپېتىتنې ئاچا، سالكېن تىگەندە ياردەم ئېتە. خاتېن-كېز ئاۋېرۇلارېن دە­ۋالاگاندا كۇللانېلا، با­لا ئىمېزۈچې خانېمنېڭ سۆتېن ئارتتېرا.

    پىروگ، بوتكا، كومپوت كېبېك باللې رىزېكلارگا كۇشېلا.

    كارداموننې فارماسېۋتلار ئاشكايناتۇ سىستېماسېن نورماگا سالۇچې خۇش ئىسلې تونىك دىپ ئاتېي. كان پلازماسېن، نېرۋ كۈزەنەكلەرېن تۇكلاندېرا.

    كەمېر رىزېكلارې، ئاش ھەم پېلاۇگا تەم كېرتە.

    چىلى بورېچې ئورگانىزمنې نېگېتا، كاننې چىستارتا، ئانېڭ ئاگېشېن ياخشېرتا. ئېچتەن كان كىتۈنې تۇكتاتا.

    ئىت ھەم بالېك رىزېكلارې ئۆچېن بېر دېگەن تەملەتكېچ.

    ۋانىلىن ئاشكايناتۇنې ياخشېرتا، ئورگانىزمنېيارسېتا ھەم خەل كېرتە.

    پېچېن ئې، كرېم، تورت ھەم كەنفىتلەرگە سالېنا.

    كورىاندرنې ئۆلكەن ياش تەگې ھەم چىردەن سوڭ خەل­سېزلەڭەن كېشېلەرگە تەك­دىم ئېتەلەر. ئۇل كۆچ كېرتە ھەم يۆرەكنې نېگېتا.

    ياشېلچە، سېئېر ھەم تاۋېك ئىتېننەن ئەزېرلەڭەن رىزېكلار ئۆچېن.

    ئاق بورېچ ئاشكازانې ئېش­چەنلېگېن ھەم ئېچەكلېك مىكروفلوراسېن نورماگا سالا.

    بېرېنچې ھەم ئىكېنچې ئاشلار ئەزېرلەگەندە كۇللانېلا.

    كانەفېر يوگېشلې ئاۋېرۇلار ۋاكېتېندا باكتېرىيالەرنې ھەلاك ئېتە. ئاۋېرتۇنې باسۇ ئۈزلېگېنە ئىيا.

    لىكېر، پۇنش ھەم كومپوتلار ئۆچېن ياخشې.

    ئىمبىر ئاپپېتىتنې ئاچا، ئاشكازانېن ھەم كاننې جې­لېتا. كان سوستاۋېنداگې خولېستېرىن كۈلەمېن كىمېتە، خەتېرنې ياخشېرتا.

    كەمېر، كومپوت ھەم ئىت رىزېكلارېنا سالالار.

    ئاق ئەنىس نېرۋلارنې تېنېچلاندېرا، باش مىې ئېشچەنلېگېن ياخشېرتا، ئىگتىبار تۇپلارگا ياردەم ئېتە.

    ئىپى، توزلې كەبېستە ئۆچېن بېر دېگەن تەملەتكېچ.

    دارچىن ماېن نوكتالې ماسساژ، سالكېن تىېپ ئىن­گالياسىيا ياساگاندا كۇللانالار. ئاشكازانې پروبلې­مالارې بۇلگاندا دا ئەلېگې تەملەت­كېچ كېڭەش ئىتېلە.

    جىلەك-جىمېش ئاشلارېنا، زاپېكانكا ھەم كوفېگا سالالار.

    لاۋر يافراگېنېڭ ئوچۇچان خۇش ئىسلې ماتدەلەرې ئىممۇن سىستېماسېن نېگېتا. تۆنەت­مەسې سولېش ئالۇنې جىڭېللەشتېرە ھەم ئارگانلېكنې كىمېتە.

    ئەچې ئاشلار ھەم سارېك ئىتېننەن ئەزېرلەڭەن رىزېكلارگا تەم كېرتە.

    مۆشكەت چىكلەۋېگې ئورگانىزمگا كۆچ كېرتە، نېرۋ سىس­تېماسېن ياخشېرتا.

    شوكولاد كرېمنارېنا ھەم سوۇسلارگا سالالار.


    ---
    تەملېتاماك

    مەنبە: تاتارلار تورى

    分享到:

    历史上的今天: